Reklama
Polityka_blog_top_bill_desktop
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot1
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot2
Zapraszam do tańca. Blog Joanny Brych - Blog Joanny Brych Zapraszam do tańca. Blog Joanny Brych - Blog Joanny Brych Zapraszam do tańca. Blog Joanny Brych - Blog Joanny Brych
Jezioro łabędzie

13.04.2018
piątek

Czy warto zostać zawodowym tancerzem w Polsce?

13 kwietnia 2018, piątek,

Lektura facebookowych komentarzy do artykułu „Ciemno na scenie” o emeryturach dla tancerzy, porównujących zawód artysty baletu do zawodu striptizerki, nie napawa optymizmem.

Co prawda zgodnie z rozporządzeniem ministra pracy w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności tancerz baletu znajduje się w gronie specjalistów z zakresu prawa, dziedzin społecznych i kultury, a więc wymagających specjalistycznej wiedzy. Ale taka klasyfikacja nie ma – jak się okazuje – przełożenia na sposób postrzegania sztuki tańca i statusu społecznego artystów baletu.

„W zawodzie striptizerki(era) także nie można długo pracować – a publiczność można w karierze mieć większą. Podatnik ma płacić? Jak pracodawca zatrudnia tancerkę baletową, to powinien odpowiednio większą składkę emerytalną płacić” – tak brzmiała w całości jedna z internetowych wypowiedzi.

Nie wiem, który z zawodów ma większą publiczność. Jestem natomiast pewna, że póki co to artyści baletu (a nie striptizerki i ich męskie odpowiedniki) odbywają jeden z najcięższych treningów zawodowych uprawniających do publicznych występów. I mam nadzieję, że nawet najwięksi egalitaryści dostrzegają różnicę między teatrem operowym a np. klubem go-go.

Zawód profesjonalnego tancerza wiąże się też ze zdobyciem szerokiej wiedzy humanistycznej. Dyplom uzyskuje się po ukończeniu szkoły baletowej, która jest jednocześnie szkołą ogólnokształcącą i zawodową – co sprawia, że uczniowie szkół baletowych mają średnio po pięć godzin więcej zajęć lekcyjnych od swoich rówieśników z innych szkół.„Nie żebym się wyzłośliwiał, bo zdecydowanie nie o to mi chodzi, ale szanowni Państwo, określone wybory mają określone konsekwencje. Wykonywanie tego zawodu to był raczej świadomy wybór, więc teraz trzeba ponosić jego konsekwencje, a nie obarczać nimi społeczeństwo” – skomentował artykuł inny znawca tematu.

Przypomnę więc, że 1 stycznia 2009 roku w wyniku reformy emerytalnej niewielkiej grupie zawodowej odebrano prawo nabyte. „Niektórym artystom do przejścia na emeryturę według starych zasad zabrakło niekiedy zaledwie kilku miesięcy” – napisałam w tekście. Niedawno natknęłam się na wypowiedź tancerza, który powiedział: „Zabrakło mi czterech dni do emerytury. Odebrano mi przywilej, o którego istnieniu zapewniano mnie przez całe życie”.

Oblicza się, że w ten sposób zostało skrzywdzonych około 250 artystów baletu. Część z nich z dnia na dzień znalazła się na bruku, chociaż wchodzili w zawód z poczuciem, że w wieku 40 lat (kobiety) i 45 lat (mężczyźni) ich byt będzie zabezpieczony przynajmniej na podstawowym poziomie. Moim zdaniem należy im się rekompensata. Prawo nie może działać wstecz; zmiana nastąpiła więc z naruszeniem zasad prawidłowej legislacji. Dziwi mnie, że ustawodawca przeszedł nad tym do porządku dziennego. Zwłaszcza że inaczej postąpił, wprowadzając zmiany w systemie emerytur mundurowych – nowe regulacje obejmowały żołnierzy i policjantów rozpoczynających kariery po wprowadzeniu reformy; pozostali (czynni w zawodzie w momencie zmiany przepisów) zachowali prawo do przechodzenia na emeryturę zgodnie ze starymi regułami. Ale jak słusznie zauważył dyrektor jednego z teatrów, artystów baletu niegodziwie trzaśnięto w twarz, a było ich zbyt mało, aby zorganizować protest.

Inna uczestniczka dyskusji napisała: „To słowo »przywilej« nie brzmi dobrze. Lepiej by było powiedzieć: uprawnienia. To przecież oczywiste, że w balecie nie można pracować długo i trzeba dać tym ludziom emerytury. Nie ma mowy o żadnych specjalnych »przywilejach«”.

Był to jeden z kilku głosów rozsądku, rozumiejących specyfikę zawodu. Jednak przywilej to nic innego jak prawo do korzystania ze szczególnych uprawnień czy względów. Z przywileju emerytalnego korzystają chociażby prezydenci, którzy po zakończeniu sprawowania urzędu, niezależnie od wieku, otrzymują emeryturę, środki finansowe na prowadzenie biura oraz zachowują uprawnienia do ochrony na terytorium RP. Ponadto przysługują im świadczenia zdrowotne. Tancerzy baletowych, którzy z racji wykonywanego zawodu są obciążeni wysokim stopniem ryzyka zawodowego i są stale narażeni na tzw. ekspozycję zawodową (kontuzje, urazy, choroby zawodowe oraz ich następstwa zdrowotne i życiowe), takiej opieki w przypadku zakończenia stosunku pracy pozbawiono.

Od 18 lat specjalna emerytura olimpijska przysługuje też polskim medalistom igrzysk olimpijskich, a od 2006 roku medalistom paraolimpiad oraz igrzysk głuchych. Objęci nią również zostali medaliści zawodów „Przyjaźń 84”. W 2018 roku jej wysokość wynosi 2623,38 zł netto. Jest zwolniona z podatku dochodowego i nie są od niej pobierane składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne. W 2017 roku Ministerstwo Sportu i Turystyki wypłaciło łącznie około 18 mln zł. Świadczenie trafiło do 580 osób. Jest przyznawane na wniosek sportowca.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie uważa jednak artystów baletu za grupę, której należą się przywileje, w tym samym czasie przyznawane innym zawodom. W 2010 roku Bożena Diaby (wówczas rzeczniczka prasowa resortu) mówiła w Radiu TOK FM: „Ktoś, kto wybiera taki zawód, musi sobie zdawać sprawę z tego, że w wieku 30-35 lat będzie musiał go zmienić. Taka sytuacja, że nie wykonujemy jednego zawodu przez całe życie, jest teraz banalna na rynku pracy. Weźmy np. osobę, która kończy prawo, ale nie wykonuje zawodu stricte prawniczego. Też musi się ona przekwalifikować, np. przejść do bankowości. Z sytuacją, kiedy musimy zmieniać lub podwyższać kwalifikacje, ma do czynienia wiele setek tysięcy pracowników. Nie jest to nic wyjątkowego”. Wystąpiła też w obronie innych składkowiczów, podkreślając: „Wszyscy płacimy składki emerytalne, żebyśmy mogli brać emeryturę. Stan, w którym ktoś pracuje 10 lat, a potem bierze emeryturę przez 30, jest deprymujący dla innych składkowiczów. Nie można przerzucać swojej indywidualnej odpowiedzialności za wybory kariery zawodowej na innych obywateli”. I z beztroską radziła: „W urzędach pracy osoba bezrobotna może się przekwalifikować. Może tam iść na kurs, który zmieni jej kwalifikacje. Kilka milionów euro rocznie jest przeznaczanych na różne szkolenia, dzięki którym można zdobyć nowy zawód”.

To w sumie tłumaczy, dlaczego wprowadzając reformę, nie zadbano – wzorem innych krajów – o wcześniejsze stworzenie systemu reorientacji zawodowej. Jego zalążki powstały niespełna trzy lata temu i to bynajmniej nie w resorcie pracy. Szerzej o tym w artykule wspomnianym na początku wpisu. Ale jak wynika z wypowiedzi pracowniczki ministerstwa, wszystko jest proste i dawno już było zorganizowane – wystarczyło się tylko zarejestrować w Urzędzie Pracy. W tym samym duchu wypowiedział się dwa lata temu Marcin Zieleniecki, podsekretarz stanu w ministerstwie. Odpowiadając na poselską interpelację, poinformował, że „w ramach poradnictwa zawodowego, świadczonego przez urzędy pracy, osoby te będą mogły skorzystać z pomocy w wyborze odpowiedniego zawodu lub miejsca pracy oraz w planowaniu rozwoju kariery zawodowej, a także z pomocy w przygotowywaniu do lepszego radzenia sobie w poszukiwaniu i podejmowaniu pracy”.

W październiku 2017 roku podczas Ogólnopolskiej Konferencji Kultury przedstawiciele Ministerstwa Kultury wysłuchali opinii przedstawiciela związków zawodowych, ZASP oraz głosów samych artystów. Nadszedł już chyba czas na podsumowanie i wyrażenie stanowiska. Nie wszyscy byli tancerze baletowi mają szczęście i po zakończeniu kariery dostają nową pracę w teatrze (niestety zdarza się, że bez pożądanego doświadczenia). Niektórzy, aby zdobyć środki na życie, musieli zatrudniać się jako woźni, ochroniarze bądź pracownicy stacji benzynowych.

A chyba można znaleźć sposoby na bardziej kierunkowe wykorzystanie ich wiedzy i doświadczenia teatralno-baletowego, przywracając jednocześnie przywilej emerytalny, który artystom baletu należy się tak samo jak byłym prezydentom i olimpijczykom.

Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_mobile
Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_desktop

Komentarze: 6

Dodaj komentarz »
  1. „…który artystom baletu należy się tak samo jak byłym prezydentom i olimpijczykom.”

    To już przesada. Nie wyobrażam sobie byłego prezydenta (nawet Dudy), który musiałby dorabiać, nie mówiąc o jego rozpoznawalności, przez co jest skazany na życie w kokonie do końca życia. Olimpijczyk, żeby dostać emeruturę musi zdobyć medal olimpijski, a więc jest ryzyko i to bardzo duże, że emerytury olimpijskiej nie otrzyma.
    No i najważniejsze, ale to moje zdanie, nie wierzę w wielkie osiągnięcia w jakiejś dziedzinie sztuki, gdzie opiekuńcze państwo i silne związki zawodowe stwarzają cieplarniane warunki do pracy np. emeryturę po trzydziestce dla „halabardnika” i primadonny.

  2. Jeżeli ‚sztuka baletowa’ polega na dewastowaniu zdrowia tancerzy, w tym niepełnoletnich, to powstaje pytanie, czy taka ‚sztuka’ nie powinna być zabroniona, podobnie jak niektóre dyscypliny sportu, jako tortury.

    Pomysł wynagradzania pracowników za pomocą przyszłych emerytur opłacanych przez przyszłych podatników, jest zarówno niesprawiedliwy, jak utopijny. Niesprawiedliwy, bo oznacza obciążanie przyszłych pokoleń przez wcześniejsze pokolenia, którym nie chciało się oszczędzać, a każdy powinien sam zaoszczędzić na swoją emeryturę. Utopijny, bo prowadzi do krachu demograficznego, budżetowego i ekonomicznego państwa. Im więcej długów nakłada się na noworodki i ich pracujących rodziców, tym mniej się ich rodzi.

    Mundurowi oczywiście powinni stracić przywileje emerytalne od razu. Tancerzy jest na tyle niedużo, że to nie ma większego znaczenia, ale co do zasady również powinni stracić przywileje, gdyż ‚prawa nabyte’ nie są ważniejsze od długów nabytych. Polska zmierza szybkim krokiem do kryzysu finansowego spowodowanego wydatkami emerytalnymi. W latach 2020-30 obecny system emerytalny zostanie rozmontowany, niestety dopiero w wyniku kryzysu.

  3. Właściwie „wsio rawno”. PiS pieniądze ma, PiS pieniądze da. To niech daje. „Sie należy”.

  4. Reklama
    Polityka_blog_komentarze_rec_mobile
    Polityka_blog_komentarze_rec_desktop
  5. @Witold
    …ale ja nie napisałam, że prezydentom Dudzie, Kwaśniewskiemu, Wałęsie czy Komorowskiemu nie należy się emerytura, środki finansowe na prowadzenie biura i uprawnienie do ochrony, tylko że artyści baletu też powinni korzystać z przywileju emerytalnego.
    W Operze Paryskiej związki zawodowe dość prężnie działają. Baleriny i tancerze przechodzą na emeryturę w wieku 42 lat; w zespole tańczy obecnie 19 artystów w randze étoile – francuski odpowiednik primabaleriny (w balecie nie tańczą primadonny) i pierwszego tancerza. W Polsce ten tytuł od dłuższego czasu nie jest przyznawany. Mamy problem z naborem do szkół baletowych; w zespołach tańczy coraz więcej cudzoziemców. Więc gdybym miała sprawę oceniać w tych kategoriach, raczej uznałabym, że „cieplarniane warunki” sztuce nie szkodzą. Opera Paryska jest marką rozpoznawalną na całym świecie. Podobnie jak Teatr Bolszoj i Maryjski, ale w Rosji status artysty jest również na znacznie wyższym poziomie niż w Polsce.

  6. @Krzysztof Mazur

    Nikt nie mówi o torturach, tylko o pracy „w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze”. Moim zdaniem – cel nie uświęca środków. Jeśli ustawodawca chciał zmienić regulację i wprowadzić w życie kontrowersyjne przepisy powinien to zrobić z poszanowaniem prawa, a nie byle jak.

    Wiele katagorycznych sądów jest też wypowiadanych przez osoby, które o sztuce baletu i zawodzie tancerza mają dość nikłe pojęcie. A zaręczam, że przygotowanie się do roli Albrechta
    w balecie „Giselle”, Odetty/Odylli w „Jeziorze łabędzim” albo Śpiącej królewny jest tak samo trudne jak zdobycie medalu olimpijskiego.

  7. Pozostaje mi życzyć pani powodzenia w propagowaniu tej pięknej sztuki. 🙂